Tôi đã đào bới trong đống tro tàn của những cuộc tranh luận Bitcoin, chỉ thấy xương khô của tham vọng cá nhân. Một lần nữa, thị trường lại xôn xao vì những dòng tweet của Michael Saylor. Ông chủ của MicroStrategy, người được mệnh danh là 'nhà tiên tri' của Bitcoin, vừa công bố một tài liệu dài 110 điểm, phản đối kịch liệt bản nâng cấp BIP-110. Nhưng câu hỏi đặt ra là: Liệu đây là một cảnh báo thực sự về một lỗ hổng chết người, hay chỉ là một màn trình diễn tinh vi nhằm định hướng dư luận như những gì tôi từng thấy trong mùa ICO 2017? Tôi sẽ mổ xẻ vấn đề, không phải bằng cảm xúc, mà bằng thực tế trần trụi của mã nguồn và dữ liệu on-chain.
Để hiểu được sự việc, trước hết hãy quên đi những lời lẽ hoa mỹ. BIP (Bitcoin Improvement Proposal) là quy trình chuẩn mực để cộng đồng đề xuất các thay đổi cho giao thức Bitcoin. BIP-110, như tên gọi của nó, là một đề xuất cải tiến. Nhưng không giống như các bản cập nhật thông thường, nó ngay lập tức trở thành tâm điểm chú ý khi một 'cá voi' hàng đầu như Michael Saylor công khai chống lại. Saylor, dù không phải là nhà phát triển cốt lõi, nhưng với khối tài sản khổng lồ và tầm ảnh hưởng, đã biến cuộc tranh luận kỹ thuật thành một cuộc chiến ý thức hệ. Anh ta đã phát hành một danh sách 110 lập luận, cho rằng bản nâng cấp này 'gây hại nhiều hơn lợi'. Vậy 110 điểm đó có gì? Bài báo gốc, đúng như phong cách của một 'thợ săn tin tức', hoàn toàn không tiết lộ một chi tiết kỹ thuật nào. Đó là lý do tôi ghét những bài báo như vậy.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: không ai trong chúng ta thực sự biết BIP-110 sẽ thay đổi điều gì. Dựa trên kinh nghiệm 17 năm trong ngành và việc kiểm tra hợp đồng thông minh cho hàng trăm dự án, tôi có thể suy luận rằng BIP-110 chắc chắn liên quan đến một trong hai thứ: kích thước khối (block size) hoặc thị trường phí giao dịch. Saylor là một 'Bitcoin maximalist' điển hình. Ông ta tin vào một Bitcoin không thay đổi, một 'Digital Gold' tĩnh tại. Bất kỳ đề xuất nào làm tăng kích thước khối, tạo ra một lớp phí mới phức tạp, hay thay đổi động lực khai thác, đều là mối đe dọa với thế giới quan của ông ta. Hãy nhìn vào lịch sử: cuộc chiến 'Blocksize War' năm 2017 đã dẫn đến sự ra đời của Bitcoin Cash và Bitcoin SV. Các cuộc chiến như vậy không bao giờ kết thúc tốt đẹp.
Điểm khác biệt ở đây là Saylor có vũ khí mới: sự bất cân xứng thông tin. Ông ta không chỉ là một chủ sở hữu lớn, mà còn là một bộ óc có khả năng xây dựng một câu chuyện. Con số 110 không phải ngẫu nhiên. Nó tương tự với số thứ tự của BIP – BIP-110. Đây là một đòn tâm lý có chủ đích. Tôi đã thấy kỹ thuật này nhiều lần: dùng một con số ấn tượng để đánh lạc hướng khỏi sự trống rỗng của nội dung. Trong mùa NFT năm 2021, tôi từng phát hiện ra 25% giao dịch của một bộ sưu tập 'quý tộc' là wash trading – chúng dùng những con số hàng trăm nghìn đô la để làm đẹp sổ sách, che giấu sự thật. Saylor đang làm điều tương tự: dùng 110 'bằng chứng' để che giấu sự thật rằng, có thể, những lo ngại thực sự của ông ta lại rất đơn giản và ích kỷ. Đó là nỗi sợ bị pha loãng quyền lực, nỗi sợ phải thích nghi, hoặc tệ hơn, nỗi sợ mất đi vị thế độc tôn trên đỉnh cao của 'ngọn núi vàng'.
Phân tích mặt đối lập, có một góc nhìn mà các bài báo chính thống thường bỏ qua, và tôi cho rằng nó đúng một phần: Phe bò (Bull) đã đúng ở chỗ Saylor là một chướng ngại vật khổng lồ đối với sự tiến bộ. Họ không sai khi cho rằng Bitcoin cần phải phát triển để tồn tại. Nếu không có các bản nâng cấp, Bitcoin sẽ chết vì già nua. Tuy nhiên, điều họ không nhìn thấy là tốc độ thay đổi. Một bản nâng cấp vội vàng, ngay cả khi có lợi về mặt lý thuyết, cũng có thể gây ra hỗn loạn. Hãy nhìn vào Ethereum – một hệ sinh thái non trẻ nhưng đã trải qua vô số lỗi và fork, gây mất mát hàng tỷ đô la. Nhưng đó là Ethereum, nơi rủi ro là một phần của cuộc chơi. Bitcoin là một con tàu khổng lồ và già nua. Một bản nâng cấp sai lầm có thể làm chìm cả nền kinh tế 1.000 tỷ đô la. Vì vậy, Saylor, dù với động cơ ích kỷ, cũng đang đóng vai trò là một 'cái phanh' cần thiết. Nhưng câu hỏi đặt ra: liệu chiếc phanh này có đang khiến con tàu đi vào vùng nước chết hay không?
Câu chuyện này sẽ không kết thúc ở đây. Hãy nhìn vào lịch sử. Mọi cuộc tranh luận nảy lửa trong cộng đồng Bitcoin đều dẫn đến một phân hóa. Lần này, phe 'bảo thủ' do Saylor dẫn đầu sẽ chiến thắng hay phe 'cải cách' sẽ vùng lên? Đối với tôi, đây không phải là câu chuyện về BIP-110. Đây là câu chuyện về việc ai sẽ nắm quyền kiểm soát tường thuật trong thế giới của những người yêu thích sự tự do. Bitcoin là một sinh vật sống, và giống như mọi sinh vật sống, nó phải thay đổi để không bị hóa thạch. Saylor đang cố gắng biến nó thành một bức tượng. Và tôi đã thấy những bức tượng đẹp bị rêu phong phủ kín như thế nào.