Con số 93,7% không phải là một phép đo rủi ro thông thường. Ngân hàng lớn nhất Italy, Intesa Sanpaolo, vừa công bố hồ sơ 13F quý 2 với vị thế IBIT giảm từ 646.809 cổ phiếu xuống còn 40.723. Cùng lúc, vị thế call liên quan đến quỹ này bốc hơi 99%, và một vị thế put tương đương 500.000 cổ phiếu xuất hiện. Ở chiều ngược lại, nắm giữ ETF Ethereum staking của họ tăng gấp ba.
Để hiểu tại sao, cần nhìn lại hành trình của ngân hàng này. Tháng 1/2025, Intesa Sanpaolo mua trực tiếp 11 BTC với giá 1,03 triệu USD. Năm 2024, họ làm tổ chức bảo lãnh phát hành trái phiếu số đầu tiên của Italy trên Polygon, trị giá 25,6 triệu USD. Gần đây họ mở desk giao dịch quyền chọn, hợp đồng tương lai và ETF tài sản số. Vì vậy đợt cắt giảm vừa rồi đáng chú ý hơn nhiều so với một động thái đầu cơ đơn thuần.
Số liệu từ hồ sơ 13F của Intesa Sanpaolo cho thấy một cuộc tái cấu trúc danh mục rõ ràng. Nắm giữ IBIT giảm 93,7%: từ 646.809 cổ phiếu xuống 40.723. Số cổ phiếu liên quan đến vị thế call giảm từ 2.496.500 xuống 18.000, tương đương mức sụt giảm 99,3%. Đáng chú ý hơn, một vị thế put mới tương đương 500.000 cổ phiếu IBIT xuất hiện trong lần công bố ngày 30/6. Trong cùng kỳ, nắm giữ iShares Staked Ethereum Trust ETF tăng từ 116.200 cổ phiếu lên 349.600 cổ phiếu, gấp gần ba lần. Ngược lại, vị thế Bitwise Solana Staking ETF rơi từ 2.817 cổ phiếu xuống còn 7.
Có một nghịch lý: giảm 94% cổ phiếu nhưng lại mở put tương đương 500.000 cổ phiếu. Vị thế put có thể là một phần của chiến lược collar hoặc protective put. Trên thực tế, hồ sơ 13F không tiết lộ chi phí, kỳ hạn, hay giá thực hiện. Tôi đã theo dõi các hồ sơ 13F từ năm 2018, và một trong những sai lầm phổ biến là đọc vội số liệu mà không đặt trong bối cảnh cấu trúc quyền chọn. Nếu Intesa Sanpaolo thực sự quay lưng với Bitcoin, họ đã bán toàn bộ số cổ phiếu còn lại và không tốn phí quyền chọn. Sự hiện diện của put 500.000 cổ phiếu cho thấy họ vẫn đang quản lý rủi ro theo hướng phòng hộ, không phải thoát khỏi thị trường.
Bối cảnh thị trường cũng cần được xem xét. Dòng tiền vào các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ trong tháng 6 ghi nhận mức rút ròng kỷ lục khoảng 4,5 tỷ USD. Tháng 7 chứng kiến sự đảo chiều với 172,4 triệu USD, khiến giá BTC tiến gần về 64.000 USD. Sang tháng 8, các quỹ này hút thêm khoảng 170 triệu USD. IBIT vẫn là quỹ dẫn đầu với gần 61 tỷ USD tổng dòng vốn từ khi ra mắt. Trong khi đó, một số khách hàng của BlackRock đã bán khoảng 60 triệu USD IBIT trong tuần trước và mua hơn 20 triệu USD ETHA, quỹ ETF Ethereum giao ngay. Hành động của Intesa Sanpaolo khớp với một xu hướng đang lan rộng: các tổ chức đang chuyển từ tài sản không có yield sang tài sản có yield.
Rõ ràng, Ethereum staking mang lại dòng tiền định kỳ. Một ETF staking cho phép tổ chức né tránh phức tạp kỹ thuật của việc tự vận hành validator, đồng thời giảm thiểu rủi ro slashing nhờ được quản lý bởi nhà phát hành chuyên nghiệp. Trong ngành ngân hàng, khi lãi suất phi rủi ro ở Mỹ vẫn neo ở mức 5,25%, việc sở hữu một tài sản số mà không mang lại lợi tức là một lựa chọn khó biện minh trước hội đồng quản trị. BTC ETF không có yield; staked ETH ETF thì có. Với một ngân hàng từng phát hành trái phiếu số trên blockchain, sự dịch chuyển này là logic chiến lược, không phải bi quan.
Hầu hết các bình luận trên thị trường sẽ diễn giải đợt cắt giảm này là tín hiệu giá xuống. Tôi nghiêng về hướng ngược lại: Intesa Sanpaolo không rời bỏ rủi ro, mà đang xây dựng một cấu trúc phòng ngừa có chủ đích. Nếu họ thực sự bearish, họ sẽ không mua thêm Ethereum staking – một tài sản biến động cao hơn cả Bitcoin khi xét về biên độ giá hàng quý. Hơn nữa, việc duy trì một vị thế put tương đương 500.000 cổ phiếu IBIT là rất tốn kém nếu chỉ để trang trí. Theo ước tính của tôi từ các hồ sơ quyền chọn tương tự, phí bảo hiểm cho một put xa tiền với khối lượng này có thể dao động từ 2 đến 5 triệu USD mỗi quý. Chi phí đó cho thấy ngân hàng vẫn giữ một lượng lớn rủi ro Bitcoin trong danh mục, chỉ là họ không muốn bị lộ trong báo cáo thuần.
Điều mà giới quan sát bỏ lỡ nằm ở một điểm khác: các tổ chức truyền thống không cần public chain của bạn. Họ không xây dựng hạ tầng, không chạy node, không quan tâm đến triết lý phi tập trung. Họ chỉ cần một sản phẩm có thể niêm yết trong bảng cân đối kế toán với mức rủi ro đã được lượng hóa. ETF staking là một sự trừu tượng hóa hoàn hảo: nhà đầu tư không bao giờ chạm vào private key, không phải đối mặt với slashing, nhưng vẫn nhận được phần thưởng từ hoạt động đồng thuận. Đây là bước tiến xa hơn nhiều so với việc mua Bitcoin ETF thụ động.
Nhưng có một rủi ro tiềm ẩn mà ngân hàng phải chấp nhận: thanh khoản của staked ETH thường kém hơn BTC giao ngay. Trong một đợt sụp đổ thanh khoản, việc thoát khỏi vị thế staking sẽ khó khăn hơn nhiều so với việc bán IBIT. Các mô hình thanh khoản của tôi cho thấy độ trễ rút tiền từ các giao thức staking có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần tùy thuộc vào tình trạng network. Một ngân hàng cần tiền mặt ngay lập tức để đáp ứng yêu cầu vốn sẽ gặp rắc rối nếu phần lớn danh mục tài sản số bị khóa trong hợp đồng staking. Đây là điều mà báo cáo 13F không thể hiện được.
Trong bối cảnh đó, việc giảm 94% vị thế IBIT và tăng gấp ba staked ETH có thể được đọc như một sự đền bù rủi ro. Ngân hàng có thể đang giảm tiếp xúc với tài sản không sinh lời, đồng thời chấp nhận rủi ro kỹ thuật của staking để có dòng tiền. Liệu các ngân hàng châu Âu khác sẽ làm theo? Nếu có, thị trường sẽ chứng kiến một cuộc phân bổ lại nguồn vốn tổ chức từ Bitcoin sang Ethereum rõ rệt hơn bao giờ hết. Câu hỏi tiếp theo không phải 'liệu họ có quay lại', mà là 'khi nào các ngân hàng sẽ nắm giữ staked ETH nhiều hơn cả Bitcoin ETF'.

