Tôi đã dành 8 năm để quan sát Circle. Từ một công ty stablecoin thuần túy, giờ đây họ đang xây dựng một blockchain Layer 1. Nhưng điều khiến tôi trăn trở không phải là công nghệ, mà là câu hỏi: Arc có thực sự là một cuộc cách mạng, hay chỉ là một lối thoát cho một doanh nghiệp đang gặp khó khăn?
Hãy bắt đầu từ một con số: 94% doanh thu của Circle đến từ lãi suất dự trữ. Điều đó có nghĩa là, nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cắt giảm lãi suất, dòng tiền của Circle sẽ cạn kiệt nhanh hơn bạn nghĩ. Và đó là lý do Arc ra đời – không phải vì tầm nhìn về một thế giới phi tập trung, mà vì nỗi sợ hãi về sự phụ thuộc vào lãi suất.
Chúng ta đang nói về một điều trớ trêu sâu sắc: Circle, biểu tượng của sự tuân thủ và tập trung, lại đang cố gắng bán cho chúng ta giấc mơ về một 'hệ điều hành kinh tế' phi tập trung.
Tôi nhìn vào dữ liệu testnet của Arc: 100+ công ty, 15 triệu giao dịch mỗi tuần. Những con số ấn tượng. Nhưng tôi biết, trong thế giới crypto, con số có thể dễ dàng bị 'làm đẹp'. Bao nhiêu trong số đó là giao dịch thực sự từ người dùng? Bao nhiêu là từ bot của chính các đối tác? Đây là câu hỏi mà không ai trong chúng ta có câu trả lời. Và đó là lý do tại sao tôi không thể hào hứng.
Điểm mù lớn nhất, theo tôi, không nằm ở kỹ thuật. Nó nằm ở triết lý.
Arc ra đời với lời hứa về 'giải quyết tức thì', 'quyền riêng tư tích hợp sẵn' và 'phí bằng USDC'. Nghe có vẻ tuyệt vời cho các tổ chức. Nhưng chính xác thì những tính năng đó đang đi ngược lại với điều gì? Một blockchain mà phí giao dịch được thanh toán bằng một stablecoin tập trung (USDC) – liệu đó có phải là một blockchain thực sự? Hay chỉ là một cuốn sổ cái khổng lồ do Circle kiểm soát?
Đây là nơi tôi nhìn thấy một sự giả tạo cố hữu. Arc được thiết kế để làm hài lòng các ngân hàng và quỹ đầu tư, không phải để trao quyền cho những người đam mê crypto. Nó như một tòa nhà chọc trời được xây trên một nền móng bằng cát – nó có thể rất đẹp, nhưng nó sẽ không đứng vững trước một cơn bão thực sự.
Và rồi có Tether. Tôi đã theo dõi cuộc chiến giữa Circle và Tether trong nhiều năm. Tether có 1.840 tỷ đô la USDT – gấp 2,5 lần USDC. Nó có khối lượng giao dịch hàng ngày gấp 4 lần. Nó là 'cơn ác mộng' của các cơ quan quản lý, nhưng lại là 'vị cứu tinh' của thị trường chợ đen và các nền kinh tế bất ổn. Circle tự hào về sự tuân thủ của mình, nhưng chính sự tuân thủ đó lại khiến họ trở nên kém linh hoạt hơn.
Hãy nhìn vào lịch sử: vào tháng 3 năm 2023, USDC đã mất peg và giảm xuống còn 0,88 đô la khi Ngân hàng Thung lũng Silicon sụp đổ. Đó là một bài học đắt giá. Circle phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng truyền thống. Điều đó khiến họ an toàn hơn trên giấy tờ, nhưng mong manh hơn trong thực tế. Trong khi đó, Tether – 'kẻ xấu' – vẫn sống sót sau tất cả.
Tôi tin rằng sự ra đời của Arc là một hành động tuyệt vọng được ngụy trang thành một chiến lược táo bạo.
Circle biết rằng mô hình kinh doanh dựa trên lãi suất của họ không bền vững. Họ cần một câu chuyện mới. Họ cần một 'lối thoát' cho các nhà đầu tư của mình. Và Arc chính là lối thoát đó – một token (ARC) với mức định giá 30 tỷ đô la, được hỗ trợ bởi BlackRock và a16z, nhưng không có bất kỳ mô hình kinh tế rõ ràng nào.
Đây là nơi tôi đặt câu hỏi: ARC token dùng để làm gì? Nếu tất cả phí giao dịch trên Arc đều được thanh toán bằng USDC, thì ARC có giá trị gì? Chỉ là một token quản trị? Hay nó là một 'cổ phiếu' của Circle dưới dạng token, được thiết kế để cung cấp tính thanh khoản cho các nhà đầu tư sớm?
Nếu câu trả lời là cái sau, thì đây không phải là một cuộc cách mạng. Đây chỉ là một vụ IPO khác được ngụy trang dưới dạng một dự án crypto. Và điều đó, đối với tôi, là một sự phản bội đối với tinh thần của sự phi tập trung.
Vậy tại sao tôi vẫn quan tâm?
Bởi vì tôi có thể sai. Tôi đã sai nhiều lần trong suốt 8 năm qua. Có thể Arc sẽ thành công. Có thể nó sẽ trở thành 'lớp tài chính' cho các tổ chức, và điều đó sẽ tạo ra một làn sóng chấp nhận chính thống mới. Có thể sự kết hợp giữa tuân thủ và hiệu quả là thứ duy nhất có thể đưa crypto vào Phố Wall.
Nếu điều đó xảy ra, tôi sẽ phải viết lại toàn bộ quan điểm của mình. Và đó là điều tuyệt vời – crypto không phải là về việc đúng hay sai, mà là về việc học hỏi và thích nghi.
Nhưng cho đến khi Arc chính thức ra mắt mainnet và cho thấy dữ liệu thực tế – TVL thực sự, người dùng thực sự, các dApp thực sự – tôi sẽ giữ một thái độ hoài nghi lành mạnh. Bởi vì trong thị trường giảm (bear market) này, sống sót quan trọng hơn lợi nhuận.
Và tôi sẽ không mua một giấc mơ mà tôi chưa từng thấy.