Bạn có tin không? Trong tuần qua, khách hàng hedge fund của Bank of America đã mua ròng cổ phiếu Mỹ với khối lượng tuần lớn nhất kể từ năm 2008. Đó là con số mà bất kỳ ai cũng có thể hét lên "bull run". Nhưng thực tế lại là: câu chuyện phức tạp hơn nhiều so với một con số đơn thuần.
Hãy nhìn vào cấu trúc giao dịch. Trong khi các quỹ đầu cơ đổ 41 tỷ USD vào ETF, họ đồng thời rút ròng 24 tỷ USD khỏi cổ phiếu riêng lẻ. Kết quả? Dòng vốn ròng thực tế chỉ vỏn vẹn 17 tỷ USD. Đây là một sự phân hoá mang tính cấu trúc, phản ánh một tư duy đầu tư hai mặt: lạc quan về thị trường tổng thể (beta), nhưng lại thận trọng đến mức nghi ngờ với từng mã cổ phiếu cụ thể (alpha).
Dựa trên kinh nghiệm phân tích dòng vốn của tôi từ năm 2017, tôi nhận thấy mô hình này thường xuất hiện ở giai đoạn cuối của một chu kỳ tăng trưởng. Khi mà "smart money" bắt đầu cảm thấy khó khăn trong việc tìm kiếm những cổ phiếu riêng lẻ có thể vượt trội hơn thị trường, họ sẽ quay sang mua cả rổ chỉ số. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường đang ở trạng thái "định giá mở rộng" nhưng "chất lượng cơ bản phân hoá".
Điểm mù ở đây là sự so sánh với năm 2008. Năm 2008 vừa là điểm khởi đầu của một siêu chu kỳ nới lỏng định lượng, vừa là đỉnh điểm của một chu kỳ tín dụng trước khi sụp đổ. Khi hedge fund đạt khối lượng giao dịch tương đương năm 2008, nó có hai mặt. Một mặt, nó cho thấy thanh khoản toàn cầu đang ở mức cực kỳ dồi dào, cho phép các quỹ này tự tin đòn bẩy. Mặt khác, nó là một lời cảnh báo lịch sử: những kỷ lục về khối lượng thường xuất hiện ngay trước những đợt điều chỉnh mạnh.
Hãy nhìn vào bức tranh kinh tế vĩ mô. Một hedge fund dám mua vào với quy mô lớn như vậy chỉ khi họ tin rằng môi trường thanh khoản vẫn thuận lợi. Điều này ngụ ý rằng họ đang đặt cược vào một kịch bản "Fed vẫn nới lỏng hoặc chưa thể thắt chặt" bất chấp những lo ngại về lạm phát. Tuy nhiên, chi phí đi vay để tạo đòn bẩy cho những giao dịch này là một ẩn số. Nếu chi phí vốn tăng lên, những vị thế này sẽ trở nên cực kỳ mong manh.
Điều trớ trêu là: mặc dù mua mạnh, nhưng các hedge fund lại không thực sự "lạc quan". Họ đang chơi một ván cờ phòng thủ. Bằng cách mua ETF và bán cổ phiếu lẻ, họ đang cố gắng hưởng lợi từ đà tăng của chỉ số trong khi vẫn phòng ngừa rủi ro cho các danh mục đầu tư cụ thể. Đây là kiểu giao dịch "điên rồ nhưng có tính toán" mà tôi từng thấy trong các đợt tăng giá của Bitcoin vào cuối năm 2021 — ai cũng mua Bitcoin nhưng lại bán các altcoin yếu.
Vậy, chúng ta đang ở đâu? Nếu nhìn vào dòng vốn 17 tỷ USD này, tôi cho rằng thị trường đang ở giai đoạn "tích luỹ cuối chu kỳ". Đà tăng có thể còn tiếp diễn trong vài tuần tới nhờ hiệu ứng động lượng. Nhưng rủi ro đang lớn dần khi các vị thế trở nên quá đông đúc. Các tín hiệu cần theo dõi không chỉ là dòng vốn tuần tới, mà còn là liệu các nhà đầu tư khác (như tổ chức hay bán lẻ) có bắt đầu tham gia hay không. Nếu không, sự cô đơn trong đám đông của hedge fund sẽ trở thành một bi kịch.
Liệu đây có phải là lần cuối cùng "smart money" mua vào trước khi cơn gió đổi chiều? Hay là điểm khởi đầu cho một sóng tăng mới? Câu trả lời nằm ở việc liệu 17 tỷ USD kia có đủ sức kéo được phần còn lại của thị trường hay không.