Một quốc gia có chủ quyền, đang chịu sức ép từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), vẫn duy trì nhịp mua 1 Bitcoin mỗi ngày. Con số này nhỏ đến mức gần như vô nghĩa trên sổ lệnh, nhưng lại đủ lớn để tạo ra một vòng lặp tin tức toàn cầu. Câu hỏi đặt ra không phải là “1 BTC có làm tăng giá không”, mà là “chính phủ một nước đang dùng ngân sách để mua tài sản số, điều đó thay đổi gì trong cách chúng ta định giá Bitcoin?”
Hãy bắt đầu từ một phép so sánh khô khan. Bitcoin network hiện phát hành khoảng 450 BTC mỗi ngày cho miner. El Salvador mua 1 BTC mỗi ngày — tức chiếm chưa đến 0,22% lượng cung mới. Trong khi đó, khối lượng giao dịch Bitcoin trên các sàn tập trung lớn thường dao động ở mức hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn BTC mỗi ngày. Lượng mua của một chính phủ có chủ quyền, nếu chỉ nhìn vào con số, bị nuốt trọn trong biến động giá của một phiên giao dịch thông thường. Về mặt toán học, không một ai có thể chứng minh rằng 1 BTC/ngày tạo ra áp lực mua có thể đo lường được trên thị trường toàn cầu.
Nhưng chúng ta đang nói về một quốc gia, không phải một cá voi. Và khi một quốc gia hành động, nó không chỉ đang mua một tài sản — nó đang thiết lập một chuẩn mực. Đây là điểm mà phần lớn các bản tin ngắn về El Salvador thường bỏ lỡ. Họ nhìn vào con số 1 và kết luận “vô nghĩa”. Tôi nhìn vào tính liên tục của hành vi và thấy một thí nghiệm thể chế đang được tiến hành.
Bối cảnh cần được đặt lại. El Salvador không phải là một nền kinh tế lớn. GDP của nước này vào khoảng 34 tỷ USD, nhỏ hơn nhiều so với một tập đoàn công nghệ Mỹ. Khi Tổng thống Nayib Bukele công bố Bitcoin là tiền tệ hợp pháp vào năm 2021, phần lớn giới tài chính quốc tế coi đó là một động thái gây chú ý. IMF ngay lập tức cảnh báo về rủi ro ổn định tài chính. Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển Liên Mỹ từ chối hỗ trợ kỹ thuật cho việc triển khai. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm hạ triển vọng nợ của nước này. Phản ứng của thể chế toàn cầu rất rõ ràng: một quốc gia nhỏ không nên chơi với tài sản biến động mạnh nhất thế giới.
Bốn năm sau, El Salvador vẫn ở đó. Họ không đảo ngược luật, không bán hết Bitcoin, và vẫn duy trì một chiến lược mua đều đặn. Khi bạn kiểm tra dữ liệu từ các nguồn như Bitcoin Treasury, bạn sẽ thấy El Salvador nằm trong danh sách các tổ chức nắm giữ BTC lớn nhất ở cấp quốc gia, với số dư ước tính khoảng vài nghìn BTC — một con số tuyệt đối không tương xứng với quy mô nền kinh tế, nhưng lại là một biểu tượng mạnh mẽ. Có một chi tiết mà nhiều người bỏ qua: El Salvador đã mua Bitcoin trong suốt giai đoạn thị trường giảm 2022, khi giá BTC rơi từ 47.000 USD xuống 16.000 USD. Họ không dừng lại. Họ tiếp tục mua, giống như một người thực hành phương pháp trung bình giá (DCA) kỷ luật, bất chấp việc các quỹ đầu cơ lớn đang phải bán tháo.
Thực tế cảm xúc của đợt drawdown đó rất dễ bỏ qua nếu chỉ nhìn vào biểu đồ hàng ngày. Nhưng tôi đã có dịp xây dựng dashboard theo dõi hàng đợi validator rút lui của Lido trong giai đoạn đó, và tôi nhận thấy một điểm chung giữa người nắm giữ dài hạn và chính phủ El Salvador: họ không giao dịch dựa trên biến động giá mà dựa trên một luận điểm cấu trúc. Cá nhân tôi không cho rằng mua 1 BTC/ngày là một quyết định tài chính tối ưu nếu chỉ xét riêng về lợi nhuận ròng. Nhưng nếu đặt nó trong bối cảnh một chính phủ đang muốn xây dựng một câu chuyện trường tồn về việc thoát khỏi sự phụ thuộc vào đồng đô la và các tổ chức Bretton Woods, thì chi phí 100-200 triệu USD mỗi năm cho việc mua Bitcoin trở thành một khoản chi tiêu truyền thông chiến lược rẻ hơn bất kỳ chiến dịch quan hệ công chúng nào khác.
Trung tâm của vấn đề là một sự mơ hồ về mặt kỹ thuật. Bài báo của Crypto Briefing không cung cấp địa chỉ ví công khai của El Salvador, không có xác nhận từ kho bạc quốc gia, cũng không có dữ liệu sàn giao dịch nào cho thấy các lệnh mua khớp lệnh mỗi ngày. Điều này có nghĩa là chúng ta không thể phân biệt được giữa “chính phủ thực sự mua hàng ngày thông qua các sàn giao dịch” và “chính phủ phát đi thông báo để duy trì câu chuyện”. Đây là một vấn đề về tính xác minh. Trong quá trình làm việc của tôi với tư cách là nhà điều tra các giao thức cross-chain, tôi đã nhiều lần reverse-engineer các hợp đồng thông minh để xác định dòng tiền thực tế. Với El Salvador, không có hợp đồng thông minh nào đứng sau, không có một cơ chế xác minh công khai nào xác nhận rằng 1 BTC mỗi ngày thực sự được chuyển vào một kho bạc có chủ quyền. Chúng ta đang tin vào lời tuyên bố từ một tài khoản Twitter cá nhân và các bài phát biểu của tổng thống, chứ không phải bằng chứng on-chain.
Điều này dẫn đến một câu hỏi khó chịu: nếu không thể xác minh, liệu việc mua này có thực sự có ý nghĩa về mặt thị trường? Tôi cho rằng câu trả lời nằm ở khía cạnh khác. Ngay cả khi El Salvador không mua đủ 1 BTC mỗi ngày, thì việc họ tuyên bố làm như vậy đã đủ để định hình kỳ vọng của một bộ phận thị trường. Có một sự khác biệt lớn giữa “tin tức sự kiện” và “tin tức cấu trúc”. Tin tức sự kiện — như một vụ hack, một đợt nâng cấp mạng, một quyết định ETF — có thể tác động đến giá trong ngắn hạn. Tin tức cấu trúc — như việc một quốc gia duy trì chiến lược mua Bitcoin trong nhiều năm — không tạo ra một cú sốc giá, nhưng nó thay đổi phân phối xác suất của các kịch bản dài hạn. Khi các mô hình phân bổ tổ chức thay đổi, họ không cần phải tin rằng El Salvador là một nhà đầu tư khôn ngoan. Họ chỉ cần tin rằng xu hướng các quốc gia nắm giữ Bitcoin sẽ tăng lên. Và El Salvador là điểm dữ liệu đầu tiên chứng minh điều đó khả thi.
Hãy nhìn vào cơ chế vận hành của một chính phủ. Khi Bukele thông báo mua 1 BTC mỗi ngày, ông đang gửi một tín hiệu đến hai đối tượng riêng biệt. Đối tượng thứ nhất là cử tri và công chúng trong nước, những người có thể coi Bitcoin là biểu tượng của chủ quyền công nghệ. Đối tượng thứ hai là các nhà đầu tư và quỹ phòng hộ quốc tế, những người đang tìm kiếm một câu chuyện để biện minh cho việc phân bổ vốn vào tài sản kỹ thuật số. Không có gì mạnh mẽ hơn một chính phủ có chủ quyền nói rằng “chúng tôi tin vào tài sản này đủ để dùng tiền thuế của người dân mua nó mỗi ngày”. Đây là một hình thức tiếp thị cấp nhà nước mà không một quỹ đầu tư mạo hiểm nào có thể mua được. Chi phí để duy trì thông điệp này rất thấp, và lợi ích về uy tín là rất lớn. Tôi từng có kinh nghiệm xây dựng các dashboard để theo dõi động thái validator của Lido và nhận thấy rằng sự hiện diện của các tổ chức lớn thường tạo ra hiệu ứng tin cậy vượt xa quy mô vốn họ nắm giữ. Một ví dụ tương tự: khi một quỹ hưu trí công khai tuyên bố phân bổ 1% danh mục vào Bitcoin, giá trị thị trường của thông báo đó có thể lớn hơn 1% đó. Lý do là vì nó tạo ra một chuẩn mực cho các quỹ khác noi theo.
Nhưng ở đây, tôi muốn dành thời gian phân tích khía cạnh ít được nhắc tới nhất: tính bền vững của chính sách này dưới góc độ tài chính công. El Salvador là một quốc gia có tỷ lệ nợ trên GDP khoảng 84%, phụ thuộc nhiều vào kiều hối — chiếm khoảng 20% GDP — và phải trả lãi suất trái phiếu cao do bị hạ xếp hạng tín nhiệm. Nếu họ dùng ngân sách để mua Bitcoin, điều đó có nghĩa là họ đang chuyển một phần gánh nặng tài chính của quốc gia sang một tài sản có biến động 80% mỗi năm. Đối với một nhà đầu tư cá nhân có khẩu vị rủi ro cao, điều này có thể chấp nhận được. Nhưng đối với một chính phủ có trách nhiệm cung cấp dịch vụ công, đây là một quyết định phân bổ vốn có vấn đề. Một đồng đô la chi cho Bitcoin là một đồng đô la không chi cho bệnh viện, trường học, hoặc hạ tầng giao thông.
Tuy nhiên, đây cũng là nơi mà các nhà phân tích thường mắc sai lầm. Họ áp đặt logic của một công ty tài chính vào một quyết định chính trị. Nhưng chính phủ không giống công ty. Một công ty có nghĩa vụ tối đa hóa giá trị cổ đông. Một chính phủ có mục tiêu duy trì quyền lực, và trong trường hợp của Bukele, ông ta đang có tỷ lệ ủng hộ trên 80%. Việc mua Bitcoin không cần phải tối ưu về mặt kinh tế để có ý nghĩa về mặt chính trị. Nó cần phải phù hợp với câu chuyện mà ông ta đang xây dựng: một nhà lãnh đạo trẻ, hiện đại, dám chống lại trật tự tài chính cũ. Trong bối cảnh đó, giá trị của 1 BTC/ngày nên được đo bằng số lượt nhắc đến trên báo chí quốc tế, chứ không phải bằng P&L.
Giờ hãy chuyển sang phần phân tích kỹ thuật một cách nghiêm túc hơn. Nhiều người nghĩ rằng vì đây là hành vi mua từ chính phủ nên nó giống như một dạng “á voi” mới trên thị trường. Điều này không chính xác. Cá voi tác động đến thị trường bởi vì họ mua với khối lượng lớn trong một khoảng thời gian ngắn, làm mất cân bằng thanh khoản trên sổ lệnh. Nhưng hành vi mua 1 BTC mỗi ngày, nếu được thực hiện qua một sàn giao dịch lớn như Binance hoặc Kraken, có thể được khớp lệnh trong một phiên mà không để lại dấu vết đáng kể nào trên giá cả. Đây gần như là một trường hợp lý tưởng của phương pháp trung bình giá, nơi tác động thị trường của mỗi giao dịch là tối thiểu. Điều này có nghĩa là về mặt kỹ thuật, việc mua của El Salvador không tạo ra “sóng” giá nào. Nó giống như một dòng nước nhỏ chảy vào một đại dương lớn.
Nhưng hãy thử nghĩ về điều gì sẽ xảy ra nếu El Salvador không chỉ mua 1 BTC/ngày, mà còn triển khai một giải pháp lưu ký đa chữ ký với các bên kiểm toán độc lập, công bố địa chỉ ví công khai, và phát hành báo cáo nắm giữ hàng quý. Điều đó sẽ biến hành vi này từ một tuyên bố truyền thông thành một khuôn khổ thể chế. Và nếu điều đó xảy ra, các quốc gia khác — đặc biệt là các nước đang phát triển có vị thế tương tự — sẽ có một bản thiết kế để làm theo. Đó là lý do tại sao các chi tiết thực thi quan trọng hơn con số mua. Bạn có thể mua 100 BTC mỗi ngày nhưng nếu không có cơ chế quản trị rõ ràng, nó vẫn chỉ là một quyết định cá nhân. Ngược lại, nếu bạn chỉ mua 1 BTC mỗi ngày nhưng có một khuôn khổ pháp lý minh bạch và một chính sách nhất quán, bạn đang tạo ra một tiền lệ.
Trong quá khứ, tôi đã từng audit một hợp đồng thông minh cho một giao thức DeFi bị hack 180 triệu USD chỉ vài tháng sau đó. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thất bại không phải là lỗi mã nguồn mà là sự mơ hồ trong mô hình vận hành: hợp đồng thông minh của họ nói một điều, nhưng đội ngũ phát triển lại hành xử theo một cách khác. Khi bạn nhìn vào El Salvador, tôi nhận thấy một sự tương đồng kỳ lạ. Tuyên bố công khai là “mua 1 BTC mỗi ngày”, nhưng không có cách nào để xác nhận rằng tài sản này được nắm giữ thực sự, được kiểm toán, và được bảo vệ bởi một cơ chế đa chữ ký cấp nhà nước. Nếu một chính phủ tuyên bố mua Bitcoin mà không thiết lập một cơ chế minh bạch, thì những gì họ đang xây dựng không phải là một kho dự trữ chiến lược, mà là một câu chuyện.
Điều này đưa tôi đến góc nhìn phản trực giác. Trong khi phần lớn các nhà phân tích kỹ thuật sẽ kết luận rằng “El Salvador mua 1 BTC/ngày là vô nghĩa về mặt thanh khoản”, tôi cho rằng phe bò — những người coi đây là một tín hiệu tích cực — đang đúng ở một khía cạnh sâu sắc hơn: họ không định giá hành vi mua, họ định giá khả năng khuếch tán thể chế. Khi một quốc gia có chủ quyền duy trì hành vi mua trong hơn ba năm, trải qua cả các chu kỳ giá tăng và giảm, điều đó tạo ra một mức độ tin cậy văn hóa mà không một công ty khởi nghiệp nào có thể tạo ra. Các quỹ hưu trí, ngân hàng trung ương, và các tổ chức quản lý tài sản không đưa ra quyết định dựa trên một tin tức duy nhất. Họ đưa ra quyết định dựa trên các xu hướng dài hạn. Và El Salvador là một xu hướng dài hạn đang tự củng cố.
Một điểm mù khác mà giới phân tích bỏ qua là mối quan hệ giữa hành vi này và áp lực tài trợ từ IMF. Vào năm 2024, El Salvador đã đạt được một thỏa thuận với IMF về một khoản vay 1,4 tỷ USD. Một phần của thỏa thuận này là cam kết giảm thiểu rủi ro từ việc tiếp xúc với Bitcoin. Vậy mà chỉ vài tháng sau, chính phủ vẫn duy trì nhịp mua. Điều này cho thấy một sự tách biệt rõ ràng giữa lời nói và hành động trong chính sách tài khóa. Nó cũng gửi một tín hiệu mạnh mẽ đến các thị trường mới nổi khác: bạn có thể đồng thời nhận tiền cứu trợ tài chính từ các tổ chức cũ và tiếp tục xây dựng một kho dự trữ Bitcoin. Chính hợp đồng thông minh của họ không đồng ý với các tuyên bố chính sách — nhưng trong trường hợp này, “hợp đồng” là thỏa thuận vay IMF, và “tuyến bố” là việc mua Bitcoin. Sự không nhất quán này không nhất thiết là tiêu cực; nó có thể là một chiến lược có chủ đích để né tránh các ràng buộc.
Khi bạn chuẩn hóa khái niệm “wash trading” trong thị trường tài sản kỹ thuật số, bạn sẽ nhận ra rằng có hai loại khối lượng: khối lượng thực sự và khối lượng được công bố. Tương tự, có hai loại “người mua có chủ quyền”: người mua thực sự chuyển tiền từ kho bạc quốc gia sang mua Bitcoin và người mua xuất hiện trong các thông cáo báo chí. El Salvador có thể vừa là một vừa là hai. Nhưng điều quan trọng là thị trường hiện tại không có đủ dữ liệu để phân biệt, và do đó, họ định giá trung bình của hai kịch bản đó. Kịch bản lạc quan: El Salvador đang lặng lẽ xây dựng một kho dự trữ Bitcoin có kiểm toán, với mục tiêu dài hạn sử dụng nó như một tài sản dự phòng. Kịch bản bi quan: El Salvador chỉ đang tận dụng câu chuyện Bitcoin để thu hút sự chú ý và đầu tư du lịch, trong khi hoạt động mua không đáng kể hoặc không thường xuyên. Giá của Bitcoin không phản ánh kịch bản nào chiếm ưu thế, nhưng sự tồn tại của câu chuyện này tạo ra một mức “quyền chọn” cho các nhà đầu tư dài hạn.
Trên khía cạnh vĩ mô, tôi đã từng dành thời gian xây dựng một khung phân tích kết nối sự phân kỳ lợi suất trái phiếu toàn cầu với động thái risk-on/risk-off của crypto. Trong khung đó, tôi nhận ra rằng các sự kiện mang tính “chủ quyền” — như việc một quốc gia nắm giữ Bitcoin — không tác động đến giá một cách trực tiếp, mà tác động gián tiếp thông qua kỳ vọng về dòng vốn dài hạn. Khi các mô hình phân bổ tổ chức thay đổi, họ thường không phản ứng với tin tức hàng ngày mà phản ứng với sự thay đổi trong bộ quy tắc thể chế. El Salvador là một sự thay đổi trong bộ quy tắc thể chế, cho dù quy mô mua là nhỏ. Điều này giải thích tại sao giá Bitcoin đã có những bước nhảy vọt lớn trong các giai đoạn 2021-2023 — không phải vì El Salvador mua, mà vì câu chuyện “các quốc gia có thể mua” đã được xác nhận bởi một ví dụ thực tế.
Một điểm kỹ thuật nữa cần làm rõ là nguồn vốn mua Bitcoin từ đâu đến. Nếu chính phủ sử dụng doanh thu từ Chương trình Thị thực Tự do — một chương trình cấp quyền cư trú cho người nước ngoài đầu tư 1 triệu USD vào El Salvador — thì đó là một cơ chế tự bền vững: người nước ngoài trả tiền để có quyền cư trú, và chính phủ dùng số tiền đó để mua Bitcoin. Trong trường hợp này, rủi ro tài khóa là tối thiểu vì dòng tiền không đến từ ngân sách hoạt động thông thường. Nhưng nếu chính phủ dùng tiền thuế hoặc tiền vay để mua Bitcoin, thì rủi ro là rất lớn. Bài báo gốc không đề cập đến nguồn tiền, và điều này có nghĩa là chúng ta đang đánh giá một chính sách mà không biết chi phí thực tế của nó. Trong kinh nghiệm đầu tư của tôi, việc thiếu minh bạch về nguồn vốn luôn là một dấu hiệu đỏ, cho dù quy mô nhỏ đến đâu.
Bây giờ hãy xem xét tác động dài hạn có thể xảy ra đối với toàn bộ hệ sinh thái. Một quốc gia nắm giữ Bitcoin trong nhiều năm có thể trở thành một “cơ chế phát hành tiền tệ ngầm” không chính thức. Khi El Salvador phát hành trái phiếu Bitcoin volcano bonds — một công cụ nợ được hỗ trợ bởi Bitcoin và doanh thu địa nhiệt — họ đang tạo ra một loại chứng khoán mới có độ nhạy cảm với giá BTC. Nếu loại trái phiếu này hoạt động, nó có thể trở thành một khuôn mẫu cho các quốc gia khác phát hành nợ bằng tài sản kỹ thuật số. Nhưng nếu nó thất bại, nó sẽ tạo ra một vụ vỡ nợ có chủ quyền gắn liền với Bitcoin, và điều đó sẽ gây tổn hại đến câu chuyện “Bitcoin là tài sản trú ẩn an toàn”. Đây là một canh bạc hai chiều mà không một bài báo nào trong số các bài báo hiện tại đánh giá đúng mức.
Từ góc độ an ninh mạng, việc một chính phủ nắm giữ một lượng Bitcoin có thể tạo ra một bề mặt tấn công mới. Nếu kho bạc Bitcoin của El Salvador không được bảo vệ bởi một giải pháp lưu ký đa chữ ký với nhiều bên ký khác nhau và các phiên kiểm toán định kỳ, thì nó trở thành một mục tiêu hấp dẫn cho tin tặc. Tôi đã thấy nhiều kho lưu ký tài sản số thất bại chỉ vì một người có quyền rút tiền quá lớn. Trong các hợp đồng thông minh, chúng ta thường nói về “admin key risk” — rủi ro một khóa quản trị duy nhất có thể rút toàn bộ tiền. Với một chính phủ, rủi ro tương đương là khả năng một nhóm nhỏ nhân sự hoặc một cá nhân có quyền kiểm soát kho dự trữ Bitcoin quốc gia. Nếu không có cơ chế phân quyền và minh bạch, El Salvador có thể biến Bitcoin từ một tài sản tự do thành một mục tiêu bắt cóc đối với tội phạm mạng và các đối thủ địa chính trị.
Tuy nhiên, câu chuyện này còn một khía cạnh nữa, và tôi nghĩ đó là điều thú vị nhất. El Salvador, một quốc gia từng bị coi là nhỏ bé và không quan trọng về mặt tài chính, đã trở thành một trong những cái tên được nhắc đến nhiều nhất trong các hội nghị Bitcoin toàn cầu. Họ đã biến một lợi thế truyền thông tưởng chừng là một rủi ro tài chính trở thành một công cụ ngoại giao. Trong khi các nước lớn như Mỹ và Trung Quốc vẫn tranh cãi về khung pháp lý cho tài sản số, El Salvador đã lặng lẽ đi trước một bước. Họ không cần sự chấp thuận của IMF để thử nghiệm. Họ chỉ cần đủ táo bạo để mua 1 BTC mỗi ngày và đủ kiên nhẫn để không bán khi giá biến động.
Nhìn về phía trước, tôi cho rằng thị trường nên ngừng chú ý đến con số 1 BTC và bắt đầu chú ý đến ba biến số khác: địa chỉ ví công khai, khung pháp lý quản lý kho dự trữ, và hành vi mua khi giá ở các mức khác nhau. Địa chỉ ví công khai sẽ xác nhận liệu El Salvador có thực sự mua đều đặn hay không. Khung pháp lý cho thấy quyết định này được thể chế hóa đến đâu. Và hành vi mua ở các mức giá khác nhau cho chúng ta biết liệu đây là một chiến lược DCA đơn giản hay một chiến lược mua theo ngưỡng giá trị. Nếu El Salvador chứng minh cả ba biến số này, họ sẽ xứng đáng được coi là một tiền lệ thực sự. Nếu họ không thể hiện bất kỳ điều nào trong ba điều này, thì chúng ta chỉ đang nhìn vào một chiến dịch truyền thông được lặp lại mỗi ngày.
Về mặt chiến lược đầu tư, điều này có ý nghĩa gì? Đối với một nhà đầu tư cá nhân, đây không phải là một tín hiệu mua hay bán. Nó không thay đổi cơ bản về cung cầu. Nhưng nó là một trong nhiều mảnh ghép nhỏ trong trần thuật “tài sản kỹ thuật số sẽ được công nhận ở cấp quốc gia”. Tôi nhắc lại: một mảnh ghép nhỏ, nhưng một mảnh ghép có màu sắc rất rõ ràng. Trong một thị trường đang giảm, khi các nhà đầu tư đang hoảng sợ và tìm kiếm lý do để bán, sự tồn tại của một chính phủ kiên định mua mỗi ngày trở thành một điểm tựa tâm lý. Nó không ngăn được giá giảm, nhưng nó khiến mọi người suy nghĩ hai lần trước khi bán tháo ở mức quá đà.
Thị trường hiện tại đang ở giai đoạn mà nhiều nhà đầu tư mắc kẹt. Các quỹ ETF Bitcoin ghi nhận dòng tiền rút khi Fed tăng lãi suất, các công ty khai thác buộc phải bán coin để trả nợ, và các nhà đầu tư nhỏ lẻ mất dần niềm tin. Trong bối cảnh đó, El Salvador như một lời nhắc nhở rằng không phải tất cả mọi người đều đang chạy trốn khỏi Bitcoin. Có một nhóm nhỏ, có thể là lập dị, nhưng đủ kiên định, vẫn đang tích lũy. Điều này không làm thay đổi xu hướng giá trong tuần, nhưng nó làm thay đổi cấu trúc cổ đông dài hạn của Bitcoin.
Một so sánh thú vị có thể là với vàng. Trong những năm 2000, các ngân hàng trung ương của các nước đang phát triển bắt đầu tăng tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối. Mỗi động thái mua của họ không lớn, nhưng tích lũy qua nhiều năm, họ đã trở thành lực lượng nắm giữ vàng lớn nhất thế giới. Ngày nay, các ngân hàng trung ương nắm giữ khoảng 20% tổng lượng vàng trên thế giới. Không một ai tin rằng ngân hàng trung ương mua vàng là để kiếm lời ngắn hạn. Họ mua vì một lý do chiến lược: đa dạng hóa dự trữ và bảo hiểm rủi ro địa chính trị. Nếu Bitcoin dần dần được các ngân hàng trung ương chấp nhận như một tài sản dự trữ tương tự, thì việc El Salvador mua 1 BTC/ngày hôm nay sẽ được nhìn nhận lại như một trong những bước đi đầu tiên của một quá trình chuyển dài. Nhưng để đạt được điều đó, các quốc gia mua Bitcoin cần phải hành động như những ngân hàng trung ương thực thụ: minh bạch, có quản trị rủi ro, và có mục tiêu dài hạn.
El Salvador hiện chưa làm được điều đó. Họ mua một cách bí ẩn, không công bố địa chỉ, không có cơ chế kiểm toán, và chịu sự chi phối của một tổng thống có tính cách mạnh. Nhưng điều đó không có nghĩa là toàn bộ thí nghiệm là vô ích. Mọi thể chế đều bắt đầu từ một hành động mang tính biểu tượng. Việc một quốc gia có chủ quyền công khai mua Bitcoin là một hành động phá vỡ sự im lặng. Nó buộc các tổ chức khác phải có lập trường. Sau nhiều năm, chúng ta có thể sẽ nhìn lại và nói rằng El Salvador không phải là một nhà đầu tư tốt, nhưng họ là một nhà tiên phong quan trọng.
Tôi không mua vào luận điểm “El Salvador mua Bitcoin là một yếu tố tăng giá cơ bản”. Tôi mua vào luận điểm “El Salvador chứng minh rằng một quốc gia có thể sống chung với Bitcoin trong khủng hoảng”. Và điều đó, xét về dài hạn, có giá trị lớn hơn nhiều so với con số 1 BTC/ngày. Câu hỏi cuối cùng tôi muốn đặt ra là: bao lâu nữa trước khi một quốc gia lớn hơn, có ảnh hưởng hơn, quyết định phát hành một phần trái phiếu chính phủ bằng Bitcoin? Khi thị trường đã có bằng chứng rằng chủ quyền và tiền mã hóa có thể cùng tồn tại, con đường đó đã được mở. Nhưng cũng giống như mọi con đường dẫn đến sự chấp nhận, nó có thể dài hơn chúng ta tưởng tượng.
Xung lực thanh khoản toàn cầu đang chuyển hướng ra khỏi các tài sản rủi ro cao trong ngắn hạn, và Bitcoin không nằm ngoài vòng xoáy này. Tôi không thể khẳng định rằng El Salvador sẽ cứu được thị trường trong quý này, nhưng tôi có thể nói một điều: những người nghĩ rằng không quốc gia nào dám mua Bitcoin khi giá giảm đã được chứng minh là sai. El Salvador đã mua qua nhiều chu kỳ giảm, và điều đó đặt ra một chuẩn mực mới cho các nhà quản lý tài sản còn do dự.
Khi tôi đặt cuối bản phân tích này, tôi muốn nhấn mạnh một điều quan trọng: mua Bitcoin là một chuyện, nhưng xây dựng một hệ sinh thái sử dụng Bitcoin trong nền kinh tế thực lại là chuyện khác. El Salvador đã thúc đẩy việc chấp nhận Bitcoin như một phương tiện thanh toán thông qua ví Chivo, nhưng các báo cáo cho thấy tỷ lệ sử dụng thực tế rất thấp. Người dân vẫn tin dùng đô la Mỹ hơn là Bitcoin. Điều này nghĩa là câu chuyện của El Salvador, hiện tại, mang tính “đầu tư” nhiều hơn là “chuyển đổi”. Họ đang dùng Bitcoin như một tài sản dự trữ chứ không phải một loại tiền tệ lưu thông. Điều đó vẫn có giá trị, nhưng nó không tạo ra tác động lan tỏa trực tiếp đến nền kinh tế thực.
Nếu El Salvador thực sự muốn trở thành một hình mẫu toàn cầu, họ cần vượt xa việc mua Bitcoin hàng ngày. Họ cần xây dựng một ngành công nghiệp — như khai thác Bitcoin từ năng lượng địa nhiệt, dịch vụ tài chính trên nền tảng Bitcoin, và giáo dục kỹ năng số cho người dân. Điều đó sẽ tạo ra việc làm, thu hút đầu tư nước ngoài, và cải thiện đời sống. Chỉ khi đó, việc mua 1 BTC/ngày mới có thể được biện minh như một phần của một chiến lược lớn hơn. Cho đến lúc đó, nó vẫn chỉ là một con số trong một hệ thống không rõ ràng.
Trải nghiệm của tôi khi làm việc với các giao thức tài chính phi tập trung đã dạy tôi một bài học: sự khác biệt giữa thành công và thất bại thường nằm ở các chi tiết thực thi, không phải ở các tuyên bố. Các hợp đồng thông minh có thể nói lời hay ý đẹp, nhưng nếu các oracle feed bị trễ, nếu quy trình quản trị không vận hành đúng, thì toàn bộ hệ thống sẽ sụp đổ. El Salvador giống như một giao thức không có mã nguồn mở. Họ hứa hẹn một điều, nhưng không cho phép bên ngoài kiểm tra. Với tôi, đây là một đốm đỏ. Nhưng với một thị trường vốn quen với sự thiếu minh bạch ở các cơ quan chính phủ, đó chỉ là một trong nhiều điểm tối cần được chiếu sáng.
Vậy điều gì sẽ đưa chúng ta đến một kết luận? Tôi không muốn tóm tắt lại, vì bạn có thể đọc mọi thứ ở trên. Tôi muốn kết thúc bằng một tầm nhìn tiến bộ. Trong mười năm tới, chúng ta sẽ nhìn lại giai đoạn này và nhận ra rằng những quốc gia mua Bitcoin không phải là những người đánh bạc, mà là những người thử nghiệm. Họ đang thử nghiệm một câu hỏi lớn: liệu một loại tài sản kỹ thuật số, không do bất kỳ chính phủ nào phát hành, có thể được tin dùng ở cấp quốc gia? El Salvador đã trả lời “có” từ năm 2021 và tiếp tục trả lời “có” mỗi ngày. Chúng ta có thể tranh luận về con số 1 BTC, nhưng chúng ta không thể phủ nhận thực tế rằng họ chưa từng bán tháo. Và trong một thị trường mà sự kiên nhẫn là một lợi thế sống còn, đó có lẽ là tín hiệu đáng chú ý nhất mà chúng ta có.
Các ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư lớn vẫn theo dõi chặt chẽ El Salvador như một trường hợp nghiên cứu. Nếu giá Bitcoin tăng trở lại và El Salvador không bán, đó sẽ là bằng chứng cho thấy một quốc gia có thể nắm giữ Bitcoin như một tài sản chiến lược mà không phải hoảng loạn. Nếu giá giảm tiếp và El Salvador vẫn giữ, đó cũng là một bằng chứng về kỷ luật. Điều duy nhất có thể làm mất uy tín của họ là nếu họ bán trong hoảng loạn. Và như vậy, việc mua 1 BTC mỗi ngày giống như một lời tuyên thệ hơn là một chiến lược đầu tư.
Hôm nay, giữa một thị trường giảm, tôi muốn nhắc nhở bạn điều này: không có tổ chức nào, dù là chính phủ hay quỹ, có thể đảo ngược xu hướng của một tài sản có vốn hóa hàng nghìn tỷ đô la bằng cách mua 1 BTC mỗi ngày. Nhưng họ có thể, bằng cách duy trì hành động đó qua nhiều năm, thay đổi cách chúng ta nghĩ về những gì có thể xảy ra trong tương lai. Và đôi khi, chính sự thay đổi trong cách suy nghĩ mới là thứ tạo ra động lực thực sự cho thị trường tăng giá tiếp theo. Khi các mô hình phân bổ tổ chức thay đổi, Bitcoin sẽ không cần El Salvador mua 1 BTC mỗi ngày nữa. Nhưng cho đến lúc đó, mỗi bitcoin mà El Salvador nắm giữ vẫn là một lời khẳng định rằng trò chơi vẫn chưa kết thúc.