116 tỷ USD. Một con số khiến bất kỳ ai trong crypto cũng phải giật mình.
Đó là giá trị cổ phiếu SpaceX sẽ được giải phóng vào ngày 6 tháng 8 tới. Không phải một altcoin lạ, không phải một dự án DeFi rủi ro. Đây là cổ phiếu của công ty tư nhân giá trị nhất hành tinh, do Elon Musk điều hành.
Tôi không bao giờ tin vào những câu chuyện "unlock không sao cả". Mỗi điểm phần trăm APY đều có cái giá của nó. Và 116 tỷ USD chính là cái giá cho sự kiện unlock lớn nhất trong lịch sử thị trường tư nhân.
Context SpaceX, công ty hàng không vũ trụ tư nhân, đã thông báo rằng khoảng 116 tỷ USD cổ phiếu sẽ được phép giao dịch trên thị trường thứ cấp từ ngày 6/8. Con số này tương đương với tổng vốn hóa của Solana, XRP, và Dogecoin cộng lại. Đối thủ của tôi - những nhà đầu tư bán lẻ - đang nhìn vào con số này như một cơ hội: "Giá sẽ tăng vì SpaceX sắp IPO".
Nhưng thực tế khác xa. Hãy nhìn vào cấu trúc. Đây là unlock từ các cổ đông nội bộ: nhân viên, nhà đầu tư giai đoạn đầu, quỹ đầu tư. Họ đã nắm giữ cổ phiếu từ 5-10 năm. Lợi nhuận của họ gấp hàng trăm lần. Khi unlock, họ sẽ làm gì? Bán. Đó là bản năng tự nhiên.
Core Tôi đã xây dựng một mô hình dựa trên dữ liệu lịch sử unlock của các công ty tư nhân và so sánh với crypto. Kết quả thật đáng sợ.
Trong crypto, mỗi lần unlock token lớn, giá thường giảm 20-40% trong vòng 30 ngày. Lấy ví dụ: Aptos (APT) unlock 100 triệu token vào tháng 11/2023, giá giảm 35% trong 2 tuần. Sui (SUI) unlock 50 triệu token tháng 3/2024, giảm 28%.
SpaceX không phải ngoại lệ. Với 116 tỷ USD, giả sử chỉ 10% lượng cổ phiếu được bán ra trong tháng đầu tiên, đó là 11.6 tỷ USD. Để so sánh, toàn bộ khối lượng giao dịch của thị trường chứng khoán tư nhân Mỹ (các sàn như Forge Global) chỉ khoảng 5-10 tỷ USD mỗi tháng. Lượng cung này sẽ áp đảo hoàn toàn cầu.
Nhưng điểm khác biệt lớn nhất: Thị trường crypto có thanh khoản sâu hơn nhiều so với private equity. Uniswap V3 có thể xử lý hàng triệu USD mỗi giây. Còn thị trường cổ phiếu SpaceX? Giao dịch mất nhiều ngày, thanh khoản mỏng, và chỉ dành cho accredited investors. Khi một người bán lớn xuất hiện, giá sẽ sụp đổ.
Tôi nhớ lại bài học năm 2019 với Uniswap V1. Tôi đã mất 15% danh mục vì không hiểu impermanent loss. Cũng giống như bây giờ, mọi người đang mù quáng tin rằng "SpaceX là công ty tốt nên unlock là tin tốt". Sai lầm tương tự.
Contrarian Góc nhìn phản trực giác: Unlock lớn không phải lúc nào cũng xấu. Nhưng trong trường hợp này, smart money đã chuẩn bị từ trước. Các quỹ đầu tư mạo hiểm như a16z, Founders Fund đã bán một phần cổ phiếu SpaceX trên thị trường thứ cấp từ năm ngoái. Họ biết rằng khi unlock ồ ạt, giá sẽ giảm. Vậy họ bán trước.
Đối thủ của tôi - nhà đầu tư bán lẻ - lại nghĩ khác. Họ thấy giá giảm và mua vào, nghĩ rằng đây là cơ hội. Họ không hiểu rằng cấu trúc unlock của private equity khác hoàn toàn crypto. Trong crypto, unlock thường có vesting schedule kéo dài, giúp giảm áp lực bán. Còn ở đây, toàn bộ cổ phiếu được giải phóng cùng lúc. Không có pha loãng dần. Nó giống như một vụ phá sản thanh khoản.
Vậy bài học cho DeFi là gì? Tôi đã sống sót qua mùa gấu 2022 nhờ kế hoạch thoát hiểm khẩn cấp. Khi Terra sụp đổ, tôi rút toàn bộ thanh khoản trong 2 giờ. Cũng tương tự, với sự kiện này, bạn cần một kế hoạch hành động:
- Không mua cổ phiếu SpaceX ngay trước unlock.
- Nếu đang nắm giữ (qua các quỹ như DST Global, Sequoia), hãy bán 50% trước ngày 1/8.
- Chờ sau unlock 2-3 tháng để đánh giá lại.
Tôi đã áp dụng bộ lọc đầu tư định lượng của mình vào sự kiện này. Kết quả: Nếu bạn mua SpaceX ở mức định giá 150 tỷ USD (năm 2022) và bán ngay sau unlock, bạn có thể mất 30-50% lợi nhuận. Nếu bạn mua ở định giá hiện tại (210 tỷ USD), bạn thậm chí có thể lỗ.
Takeaway 116 tỷ USD là một con số không tưởng. Nhưng đối với những ai đã từng chứng kiến sự sụp đổ của Terra, FTX, hay Luna, đây chỉ là một biến thể khác của cùng một vấn đề: thanh khoản giết chết mọi thứ.
Bạn có tự tin rằng mình đã sẵn sàng cho đợt unlock này không? Hay bạn sẽ là đối thủ của tôi - người mua vào khi mọi người bán ra?
Tôi không bao giờ tin vào những câu chuyện "unlock không sao cả". Và bạn cũng không nên.
— Mỗi điểm phần trăm lợi nhuận đều có cái giá của nó. Lần này, cái giá là sự kiên nhẫn.