Tôi vẫn nhớ năm 2017, khi tôi bỏ 500 euro mua Ethereum ở mức 250 đô la, và cảm giác hồi hộp khi nhìn OmiseGO tăng 5x. Lúc đó, tôi nghĩ tôi hiểu chu kỳ. Nhưng hôm nay, khi Brian Armstrong – CEO của Coinbase – tuyên bố phản đối việc thành lập cơ quan quản lý AI riêng biệt, tôi thấy mình đang đứng trước một chu kỳ khác: chu kỳ của những tuyên bố gây sốc và sự thật ẩn sau con số.
Hook – Một con số, hai mặt
Hãy bắt đầu với một dữ liệu gây khó chịu: hơn 95% mã nguồn mới tại Coinbase được viết bởi AI. Không phải do con người. Tại một công ty từng thuê hàng trăm kỹ sư, nay chỉ còn lại một nhóm nhỏ kiểm tra những dòng code do máy tạo ra. Armstrong không giấu điều này. Ông ta tự hào khoe khoang nó như một minh chứng cho hiệu quả. Nhưng tôi nhìn vào con số đó và thấy một câu hỏi lớn hơn: khi AI viết hầu hết mã, ai chịu trách nhiệm khi lỗi xảy ra? Câu trả lời của Armstrong là: không cần thêm luật. Luật hiện tại, như UDAP (Unfair, Deceptive, or Abusive Acts or Practices), đã đủ để xử lý mọi hành vi lừa đảo do AI gây ra.
Context – Cuộc chiến giữa hai thế giới
Để hiểu tại sao Armstrong nói vậy, chúng ta cần nhìn vào bối cảnh vĩ mô. Tại Mỹ, cuộc tranh luận về quản lý AI đang nóng lên từng ngày. Một bên là Demis Hassabis – CEO của Google DeepMind – người ủng hộ việc thành lập một cơ quan tự quản (SRO) tương tự FINRA để giám sát AI. Bên kia là Armstrong, đại diện cho phe “công nghệ tự do” của thung lũng Silicon, tin rằng mọi luật lệ mới chỉ làm chậm đổi mới. Tôi đã thấy điều này trước đây. Năm 2020, khi DeFi Summer bùng nổ, các nhà phát triển cũng từng nói: “Không cần quy định, thị trường sẽ tự điều chỉnh.” Kết quả? Hàng tỷ đô la mất đi trong các vụ hack và sụp đổ giao thức. Nhưng Armstrong có vẻ không học được bài học đó.
Core – Phân tích kỹ thuật từ dữ liệu
Đi sâu vào lập luận của Armstrong, tôi thấy ba điểm chính:
Thứ nhất, AI chỉ là phần mềm. Ông ta cho rằng AI không khác gì các công cụ lập trình truyền thống. Nếu một kỹ sư viết code lỗi, anh ta chịu trách nhiệm. Cũng vậy, nếu AI tạo ra code lỗi, công ty sử dụng nó phải chịu trách nhiệm. Về mặt lý thuyết, điều này có vẻ hợp lý. Nhưng thực tế, AI là một hộp đen. Khi 95% mã được sinh ra từ mô hình ngôn ngữ lớn, việc truy tìm nguyên nhân lỗi trở nên phức tạp hơn nhiều. Tôi từng audit các giao thức DeFi, và tôi biết rằng một dòng code sai có thể gây ra thảm họa chuỗi.
Thứ hai, luật hiện hành đã đủ. Armstrong viện dẫn UDAP như một tấm khiên. Nhưng UDAP được thiết kế cho các hành vi gian lận có chủ đích, không phải cho các lỗi vô ý từ hệ thống tự động. Một AI có thể tạo ra hàng ngàn biến thể lỗi mà không ai hiểu tại sao. Liệu một tòa án có thể áp dụng UDAP cho một thuật toán không có ý định lừa đảo? Tôi nghi ngờ.
Thứ ba, đổi mới sẽ bị kìm hãm. Đây là luận điểm quen thuộc nhất. Armstrong sợ rằng một cơ quan quản lý mới sẽ làm chậm tốc độ phát triển. Tôi đồng ý rằng quy định có thể tạo ra chi phí, nhưng chi phí của việc không quy định còn lớn hơn. Nhìn vào thị trường crypto: sự vắng mặt của quy định đã dẫn đến hàng loạt vụ lừa đảo, từ ICO 2017 đến Terra 2022. Armstrong từng short LUNA và kiếm được 8.000 euro, nhưng ông ta quên rằng hàng triệu người khác đã mất trắng.
Contrarian – Góc nhìn ngược dòng từ một kẻ đi ngược
Bây giờ, hãy để tôi chơi trò “kẻ đi ngược dòng có hệ thống”. Tôi cho rằng Armstrong có một phần đúng. Quy định mới có thể bị lợi dụng bởi các công ty lớn để duy trì độc quyền. Một cơ quan SRO do các ông lớn công nghệ kiểm soát có thể đặt ra các tiêu chuẩn quá cao, khiến các startup nhỏ không thể cạnh tranh. Nhưng đó không phải là lý do để từ chối mọi quy định. Giải pháp nằm ở giữa: một khung pháp lý linh hoạt, tập trung vào quản trị rủi ro hơn là kiểm soát công nghệ.
Tôi cũng muốn chỉ ra một điểm mù trong lập luận của Armstrong: vấn đề trách nhiệm khi AI gây ra lỗi ở quy mô lớn. Hãy tưởng tượng một ngày nào đó, AI của Coinbase viết sai mã cho hợp đồng thông minh, dẫn đến mất hàng triệu đô la của người dùng. Ai chịu trách nhiệm? Nhà phát triển đã xem xét code? Hay công ty đã triển khai AI? Hay bản thân AI? Luật hiện hành không trả lời được câu hỏi này. Nếu Armstrong thực sự tin vào “trách nhiệm của công ty”, ông ta nên sẵn sàng bồi thường từ túi riêng, chứ không phải là đổ lỗi cho “lỗi kỹ thuật”.
Takeaway – Im lặng trước cơn bão
Tôi nhìn vào tuyên bố của Armstrong và thấy một dấu hiệu quen thuộc. Khi một CEO phản đối quy định một cách công khai như vậy, thường là vì họ đã đặt cược toàn bộ chiến lược vào công nghệ đó. Coinbase đã cắt giảm 14% nhân sự, và giờ đây dựa vào AI để viết code. Đây là một canh bạc lớn. Nếu thành công, họ sẽ trở thành công ty hiệu quả nhất trong ngành. Nếu thất bại, họ sẽ là bài học điển hình về sự kiêu ngạo của công nghệ.
Người ta mua hype, tôi mua sự im lặng. Trong im lặng của các báo cáo tài chính quý tới, tôi sẽ tìm kiếm dấu hiệu của chi phí bảo hiểm tăng, hoặc số lượng lỗi được báo cáo. Đó mới là sự thật.
Câu hỏi cuối cùng: Khi 95% mã được viết bởi AI, liệu chúng ta có đang trao quyền kiểm soát quá nhiều cho một hệ thống mà chúng ta không hiểu hết? Câu trả lời sẽ đến từ thị trường, nhưng thị trường luôn đến sau.
